Nội dung chính
- Hàng năm, ước tính có khoảng 15 triệu trẻ sinh non trên thế giới, tương đương cứ 10 trẻ ra đời thì có một trẻ sinh non.
- Tại Việt Nam, ước tính hàng năm có khoảng 103.500 trẻ sinh non, tỷ lệ trẻ đẻ non/nhẹ cân chiếm 19% trong mô hình bệnh tật của trẻ sơ sinh.
- Nguyên nhân gây nên tử vong trẻ sơ sinh chủ yếu do đẻ non/nhẹ cân, ngạt, chấn thương trong khi đẻ, dị tật và các bệnh nhiễm khuẩn, trong đó nguyên nhân do đẻ non/nhẹ cân chiếm tới 25%.
- Gần 60% các ca sinh đôi, sinh ba và các ca sinh nhiều con khác đều dẫn đến sinh non.
Điều quan trọng là phải nhận ra rằng sinh non, ngay cả khi sinh non muộn, không bao giờ nên được thực hiện vì sự tiện lợi của người mẹ hoặc bác sĩ sản khoa. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ sinh non muộn có nguy cơ cao hơn đáng kể về các kết quả tiêu cực và mọi nỗ lực nên được thực hiện để trẻ đủ tháng.
Đặc điểm của trẻ sinh non
Trong khi trẻ sơ sinh đủ tháng trung bình nặng khoảng 3,17 kg khi sinh ra, trẻ sơ sinh non tháng có thể nặng 2,26 kg hoặc thậm chí nhẹ hơn đáng kể.
Nhờ những tiến bộ y học, trẻ em sinh ra sau 28 tuần mang thai và nặng hơn 1 kg có gần như toàn bộ cơ hội sống sót.
8 trong số 10 trẻ sinh ra sau tuần thứ ba mươi có các vấn đề tối thiểu về sức khỏe hoặc phát triển lâu dài, trong khi những trẻ sinh non sinh ra trước 28 tuần có nhiều biến chứng hơn và cần được điều trị và hỗ trợ chuyên sâu tại khoa chăm sóc tích cực sơ sinh (NICU).
Em bé sinh non của bạn trông như thế nào
- Em bé của bạn chào đời càng sớm thì kích thước cơ thể bé sẽ càng nhỏ, đầu bé sẽ trông to hơn so với các bộ phận khác trên cơ thể và lượng mỡ trong cơ thể bé sẽ ít hơn.
- Với rất ít mỡ, da của bé sẽ mỏng hơn và trong suốt hơn, cho phép bạn thực sự nhìn thấy các mạch máu bên dưới. Bé cũng có thể có lông tơ, được gọi là lanugo, trên lưng và vai.
- Các nét của bé sẽ trông sắc nét hơn và ít tròn trịa hơn so với khi đủ tháng, và bé có thể sẽ không có lớp vernix màu trắng, sền sệt bảo vệ bé khi sinh ra, vì lớp này không được sản xuất cho đến cuối thai kỳ. Tuy nhiên, đừng lo lắng; theo thời gian, bé sẽ bắt đầu trông giống như một trẻ sơ sinh bình thường.
- Vì không có chất béo bảo vệ, em bé sinh non của bạn sẽ bị lạnh ở nhiệt độ phòng bình thường. Vì lý do đó, em bé sẽ được đặt ngay sau khi sinh vào lồng ấp (thường gọi là isolette) hoặc dưới một thiết bị sưởi ấm đặc biệt gọi là máy sưởi ấm bức xạ. Ở đây, nhiệt độ có thể được điều chỉnh để giữ ấm cho em bé.
- Sau khi kiểm tra nhanh tại phòng sinh, có thể bé sẽ được chuyển đến phòng chăm sóc đặc biệt dành cho trẻ sơ sinh (NICU).
Trẻ sinh non của bạn hoạt động như thế nào
- Bạn cũng có thể nhận thấy rằng em bé sinh non của bạn chỉ khóc khẽ, nếu có, và có thể gặp khó khăn khi thở. Điều này là do hệ hô hấp của bé vẫn còn non nớt.
- Nếu bé sinh sớm hơn hai tháng, tình trạng khó thở của bé có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, vì các cơ quan chưa trưởng thành khác trong cơ thể bé có thể không nhận đủ oxy. Để đảm bảo điều này không xảy ra, các bác sĩ sẽ theo dõi chặt chẽ bé, theo dõi hơi thở và nhịp tim của bé bằng thiết bị gọi là máy theo dõi tim mạch-hô hấp.
- Nếu bé cần trợ giúp hô hấp, bé có thể được cung cấp thêm oxy hoặc thiết bị đặc biệt như máy thở; hoặc một kỹ thuật hỗ trợ hô hấp khác gọi là CPAP (áp lực đường thở dương liên tục) có thể được sử dụng tạm thời để hỗ trợ hô hấp.
Cha mẹ của trẻ sinh non: Cách đối phó với căng thẳng
Mặc dù việc chăm sóc này quan trọng đối với sự sống còn của em bé, nhưng việc chuyển bé đến phòng chăm sóc đặc biệt có thể khiến bạn đau khổ. Ngoài tất cả những lo lắng về sức khỏe của bé, bạn có thể bỏ lỡ trải nghiệm bế, cho con bú và gắn kết với bé ngay sau khi sinh. Bạn sẽ không thể bế hoặc chạm vào bé bất cứ khi nào bạn muốn và bạn không thể để bé ở cùng bạn trong phòng.
Để đối phó với căng thẳng của trải nghiệm này, hãy yêu cầu được gặp con bạn càng sớm càng tốt sau khi sinh và tích cực chăm sóc con bạn nhất có thể.
- Dành nhiều thời gian ở phòng chăm sóc đặc biệt với bé nhất có thể tùy theo tình trạng của bạn và bé. Ngay cả khi bạn chưa thể bế bé (cho đến khi bé ổn định), hãy thường xuyên chạm vào bé. Nhiều đơn vị chăm sóc đặc biệt cho phép cha mẹ chăm sóc da kề da cho trẻ sơ sinh khi trẻ không cần hỗ trợ nhiều cho hệ thống cơ quan của trẻ.
- Bạn cũng có thể cho bé bú ngay khi bác sĩ cho phép. Các y tá sẽ hướng dẫn bạn cách cho bé bú bằng sữa mẹ hoặc sữa bình, tùy theo nhu cầu của bé và mong muốn của bạn.
- Một số trẻ sinh non ban đầu có thể cần truyền dịch qua đường tĩnh mạch hoặc qua ống thông qua miệng hoặc mũi vào dạ dày. Nhưng sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất có thể, cung cấp kháng thể và các chất khác giúp tăng cường phản ứng miễn dịch của bé và giúp bé chống lại nhiễm trùng.
- Trong một số trường hợp, nếu trẻ sinh non quá khó để bú mẹ, bạn có thể hút sữa mẹ để cho ăn qua ống hoặc bình. Khi bạn có thể bắt đầu cho con bú trực tiếp, trẻ nên bú thường xuyên để tăng nguồn sữa của bạn. Mặc dù vậy, các bà mẹ của trẻ sinh non đôi khi thấy cần phải tiếp tục sử dụng máy hút sữa ngoài việc cho con bú thường xuyên để duy trì nguồn sữa tốt.
- Bạn có thể sẵn sàng về nhà trước khi trẻ sơ sinh của bạn sẵn sàng, điều này có thể rất khó khăn, nhưng hãy nhớ rằng em bé của bạn đang được chăm sóc tốt và bạn có thể đến thăm bé thường xuyên như bạn muốn. Bạn có thể sử dụng thời gian không ở bệnh viện để nghỉ ngơi và chuẩn bị nhà cửa và gia đình cho sự trở về của bé. Ngay cả sau khi bạn đã trở về nhà, nếu bạn tham gia vào quá trình hồi phục của trẻ sơ sinh và có nhiều liên lạc với bé trong thời gian này, bạn sẽ cảm thấy tốt hơn về tình hình và việc chăm sóc bé khi bé rời khỏi phòng chăm sóc đặc biệt sẽ dễ dàng hơn.
- Ngay khi bác sĩ cho phép, hãy nhẹ nhàng chạm, giữ và bế trẻ sơ sinh của bạn.
- Bác sĩ nhi khoa của bạn có thể tham gia hoặc ít nhất là sẽ được thông báo về việc chăm sóc ngay lập tức cho trẻ sơ sinh của bạn. Nhờ đó, bác sĩ có thể trả lời hầu hết các câu hỏi của bạn.
Con bạn sẽ sẵn sàng được về nhà khi bé tự thở được, có thể duy trì nhiệt độ cơ thể, có thể bú mẹ hoặc bú bình và tăng cân đều đặn.
Hãy kiểm tra chiều cao và cân nặng cho bé theo định kỳ, bạn cũng có thể sử dụng ứng dụng Chăm Bé để kiểm tra xem liệu chiều cao và cân nặng của bé có đạt được tiêu chuẩn của WHO hay không?
Thông tin bổ sung
Nguồn: Chuyển thể từ Chăm sóc em bé và trẻ nhỏ: Từ khi sinh ra đến 5 tuổi, ấn bản thứ 6 (Bản quyền © 2015 Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ)
Thông tin có trong trang web này không nên được sử dụng để thay thế cho việc chăm sóc y tế và lời khuyên của bác sĩ nhi khoa của bạn. Có thể có những thay đổi trong phương pháp điều trị mà bác sĩ nhi khoa của bạn có thể đề xuất dựa trên các sự kiện và hoàn cảnh cá nhân.
Xem thêm:
- Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ sinh non: Sữa mẹ, dinh dưỡng bổ sung và sữa công thức cho trẻ sinh non
- Chiếu đèn điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh: Những điều cha mẹ cần biết
