Nội dung chính
Dưới đây là một số tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh trong vài tuần đầu sau khi sinh. Nếu bạn nhận thấy bất kỳ điều nào sau đây ở bé, hãy liên hệ với bác sĩ nhi khoa.
1. Sự căng phồng bụng
Hầu hết trẻ sơ sinh thường bị đầy bụng, đặc biệt là sau khi bú nhiều. Tuy nhiên, giữa các lần bú, bụng sẽ mềm. Nếu bụng của trẻ sưng và cứng, và nếu trẻ không đi tiêu trong hơn một hoặc hai ngày hoặc bị nôn, hãy gọi cho bác sĩ nhi khoa. Rất có thể vấn đề là do đầy hơi hoặc táo bón, nhưng nó cũng có thể báo hiệu một vấn đề nghiêm trọng hơn về đường ruột.
2. Chấn thương khi sinh
Trẻ sơ sinh có thể bị thương trong khi sinh, đặc biệt là nếu quá trình chuyển dạ kéo dài hoặc khó khăn, hoặc khi trẻ sơ sinh rất lớn. Trong khi trẻ sơ sinh phục hồi nhanh chóng sau một số chấn thương này, thì những chấn thương khác vẫn tồn tại. Thỉnh thoảng, xương đòn bị gãy, xương này sẽ lành nhanh chóng. Sau một vài tuần, một cục u nhỏ có thể hình thành tại vị trí gãy xương, nhưng đừng lo lắng; đây là dấu hiệu cho thấy xương mới đang hình thành để chữa lành vết thương và nó sẽ sớm trở lại bình thường.
Yếu cơ là một chấn thương khi sinh thường gặp khác trong quá trình chuyển dạ, do áp lực hoặc căng các dây thần kinh gắn với cơ. Các cơ này, thường bị yếu ở một bên mặt hoặc một bên vai hoặc cánh tay, thường trở lại bình thường sau vài tuần. Trong thời gian chờ đợi, hãy yêu cầu bác sĩ nhi khoa hướng dẫn bạn cách cho con bú và bế em bé để thúc đẩy quá trình lành bệnh.
3. Em bé màu xanh
Trẻ sơ sinh có thể có bàn tay và bàn chân hơi xanh hoặc tím, thường là bình thường. Nếu bàn tay và bàn chân của trẻ hơi xanh do lạnh, chúng sẽ trở lại màu hồng ngay khi ấm lên. Thỉnh thoảng, mặt, lưỡi và môi có thể hơi xanh khi trẻ sơ sinh khóc dữ dội, nhưng khi trẻ bình tĩnh, màu da của trẻ sẽ nhanh chóng trở lại bình thường. Tuy nhiên, màu da xanh liên tục là dấu hiệu cho thấy tim hoặc phổi không hoạt động bình thường và trẻ không nhận đủ oxy trong máu. Cần phải chăm sóc y tế ngay lập tức.
4. Đi tiêu bất thường
Phân su. Sau khi sinh, nhân viên sẽ theo dõi lần đi tiểu và đi đại tiện đầu tiên của bé để đảm bảo bé không gặp vấn đề gì với những nhiệm vụ quan trọng này. Có thể bị chậm trễ trong vòng hai mươi bốn giờ hoặc hơn. Một hoặc hai lần đi đại tiện đầu tiên sẽ có màu đen hoặc xanh lục sẫm và rất nhớt. Đó là phân su, một chất lấp đầy ruột của trẻ sơ sinh trước khi bé chào đời. Nếu bé không đi phân su trong vòng bốn mươi tám giờ đầu tiên, cần phải đánh giá thêm để đảm bảo không có vấn đề gì ở ruột dưới.
Máu trong phân. Đôi khi, trẻ sơ sinh có một ít máu trong phân. Nếu điều này xảy ra trong vài ngày đầu tiên, thường có nghĩa là trẻ sơ sinh bị nứt hậu môn do đi ngoài. Điều này thường vô hại, nhưng ngay cả như vậy, hãy cho bác sĩ nhi khoa của bạn biết về bất kỳ dấu hiệu nào của máu để xác nhận lý do, vì có những nguyên nhân khác cần được đánh giá và điều trị thêm.
5. Ho
Nếu bé bú rất nhanh, bé có thể ho và khạc nhổ; nhưng loại ho này sẽ dừng lại ngay khi bé quen với thói quen bú. Điều này cũng có thể liên quan đến việc sữa của bà mẹ cho con bú xuống nhanh hay mạnh như thế nào. Nếu bé ho dai dẳng hoặc thường xuyên bị nghẹn trong khi bú, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa. Những triệu chứng này có thể chỉ ra một vấn đề tiềm ẩn ở phổi hoặc đường tiêu hóa.
6. Khóc quá nhiều
Tất cả trẻ sơ sinh đều khóc, thường là không có lý do rõ ràng. Nếu bạn đã chắc chắn rằng bé đã được cho ăn, ợ hơi, ấm áp và mặc tã sạch, thì chiến thuật tốt nhất có lẽ là bế bé và nói chuyện hoặc hát cho bé nghe cho đến khi bé ngừng khóc. Bạn không thể chiều chuộng một đứa trẻ ở độ tuổi này bằng cách dành cho bé quá nhiều sự chú ý. Nếu cách này không hiệu quả, hãy quấn tã cho bé thật chặt trong chăn hoặc thử một số cách khác có thể giúp bé bình tĩnh lại .
Bạn sẽ quen với kiểu khóc của bé. Nếu bé khóc theo kiểu kỳ lạ – chẳng hạn như tiếng khóc đau đớn – hoặc nếu tiếng khóc kéo dài trong thời gian dài bất thường, thì có thể bé đang gặp vấn đề về sức khỏe. Hãy gọi cho bác sĩ nhi khoa và xin lời khuyên.
7. Dấu kẹp
Khi sử dụng kẹp trong quá trình sinh nở, chúng có thể để lại vết đỏ hoặc thậm chí là vết xước nông trên mặt và đầu của trẻ sơ sinh. Bác sĩ sẽ đặt kẹp lên đầu em bé. Kẹp trông giống như kẹp gắp salad, có 2 lưỡi dao nhẵn hình thìa. Bác sĩ sẽ nhẹ nhàng kéo kẹp trong khi bạn đang co thắt và khi bạn đang rặn. Điều này sẽ giúp em bé của bạn di chuyển qua ống sinh và ra ngoài qua âm đạo của mẹ.
Những vết này thường biến mất trong vòng vài ngày. Đôi khi, một khối u cứng, phẳng phát triển ở một trong những vùng này do tổn thương nhỏ ở mô dưới da, nhưng tình trạng này cũng thường sẽ biến mất trong vòng hai tháng.
8. Vàng da
Nhiều trẻ sơ sinh khỏe mạnh, bình thường có màu da hơi vàng, được gọi là bệnh vàng da . Bệnh này do sự tích tụ bilirubin trong máu của trẻ. Bệnh vàng da nhẹ không gây hại. Tuy nhiên, nếu mức bilirubin tiếp tục tăng và không được điều trị, nó có thể dẫn đến tổn thương não. Bệnh vàng da có xu hướng phổ biến hơn ở trẻ sơ sinh bú sữa mẹ, thường gặp nhất ở những trẻ không bú tốt; các bà mẹ đang cho con bú nên cho con bú ít nhất tám đến mười hai lần mỗi ngày, điều này sẽ sản xuất đủ sữa và giữ mức bilirubin ở mức thấp.
Vàng da đầu tiên xuất hiện trên mặt, sau đó là ngực và bụng, và cuối cùng là tay và chân trong một số trường hợp. Lòng trắng của mắt cũng có thể có màu vàng. Hầu hết các bệnh viện hiện nay thường xuyên sàng lọc vàng da ở trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau khi sinh bằng máy đo ánh sáng cầm tay không đau. Nếu bác sĩ nhi khoa nghi ngờ có thể có vàng da – dựa trên màu da cũng như độ tuổi của trẻ và các yếu tố khác – bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm da hoặc máu để chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh.
Nếu vàng da phát triển trước khi trẻ được 24 giờ tuổi, xét nghiệm bilirubin luôn cần thiết để đưa ra chẩn đoán chính xác. Nếu bạn nhận thấy vàng da tăng đột ngột khi trẻ ở nhà, hãy liên hệ với bác sĩ nhi khoa của bạn.
9. Lờ đờ và buồn ngủ
Mọi trẻ sơ sinh đều dành phần lớn thời gian để ngủ. Miễn là bé thức dậy sau mỗi vài giờ, ăn uống tốt, có vẻ hài lòng và tỉnh táo trong một phần của ngày, thì việc ngủ trong phần thời gian còn lại là hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu bé hiếm khi tỉnh táo, không tự thức dậy để bú, hoặc có vẻ quá mệt mỏi hoặc không muốn ăn, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa. Tình trạng lờ đờ này – đặc biệt là nếu đó là sự thay đổi đột ngột trong thói quen thường ngày của bé – có thể là triệu chứng của một căn bệnh nghiêm trọng.
10. Khó thở
Có thể mất vài giờ sau khi sinh để bé hình thành nhịp thở bình thường, nhưng sau đó bé sẽ không gặp thêm khó khăn nào nữa. Nếu bé có vẻ thở theo cách bất thường, thì thường là do đường mũi bị tắc. Sử dụng thuốc nhỏ mũi muối, sau đó hút chất nhầy từ mũi bằng ống tiêm bóng, có thể khắc phục được vấn đề; cả hai đều có bán tại quầy thuốc.
Tuy nhiên, nếu trẻ sơ sinh của bạn có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào sau đây, hãy thông báo ngay cho bác sĩ nhi khoa:
- Thở nhanh (hơn sáu mươi nhịp thở trong một phút), mặc dù hãy nhớ rằng trẻ sơ sinh thường thở nhanh hơn người lớn
- Co rút (hút các cơ giữa các xương sườn vào mỗi lần hít thở, để xương sườn nhô ra ngoài)
- Mũi cô ấy phập phồng
- Rên rỉ khi thở
- Da chuyển sang màu xanh liên tục
11. Vấn đề về dây rốn
Chảy máu cuống rốn. Khi bạn chăm sóc dây rốn của bé , bạn có thể thấy một vài giọt máu trên tã vào thời điểm cuống rốn rụng. Điều này là bình thường. Nhưng nếu cuống rốn chảy máu, hãy gọi ngay cho bác sĩ của bé. Nếu cuống rốn bị nhiễm trùng, bé sẽ cần được điều trị y tế. Mặc dù nhiễm trùng cuống rốn không phổ biến, bạn nên liên hệ với bác sĩ nếu bạn nhận thấy bất kỳ điều nào sau đây:
- Dịch tiết màu vàng có mùi hôi thối từ dây rốn
- Da đỏ xung quanh gốc dây rốn
- Khóc khi chạm vào dây rốn hoặc vùng da bên cạnh dây rốn
U hạt rốn. Đôi khi thay vì khô hoàn toàn, dây rốn sẽ hình thành u hạt hoặc một khối mô sẹo nhỏ, đỏ, nằm trên rốn sau khi dây rốn rụng. U hạt này sẽ dẫn lưu một chất lỏng màu vàng nhạt. Tình trạng này thường sẽ biến mất trong khoảng một tuần, nhưng nếu không, bác sĩ nhi khoa của bạn có thể cần phải đốt (đốt) mô hạt.
Thoát vị rốn. Nếu vùng dây rốn của bé có vẻ như bị đẩy ra ngoài khi bé khóc, bé có thể bị thoát vị rốn – một lỗ nhỏ ở phần cơ của thành bụng cho phép mô phình ra khi áp lực bụng tăng lên (tức là khóc). Đây không phải là tình trạng nghiêm trọng và thường tự lành trong mười hai đến mười tám tháng đầu. (Vì lý do chưa rõ, tình trạng này thường mất nhiều thời gian hơn để lành ở trẻ sơ sinh người Mỹ gốc Phi).
Trong trường hợp không may là tình trạng này không lành khi trẻ được ba đến năm tuổi, lỗ thủng có thể cần phải phẫu thuật. Không dán băng dính hoặc đồng xu vào rốn. Nó sẽ không giúp ích cho tình trạng thoát vị và có thể gây phát ban trên da.
Nguồn: Chăm sóc em bé và trẻ nhỏ: Từ khi sinh ra đến 5 tuổi, ấn bản lần thứ 7 (Bản quyền © 2019 Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ)
Thông tin có trong trang web này không nên được sử dụng để thay thế cho việc chăm sóc y tế và lời khuyên của bác sĩ nhi khoa của bạn. Có thể có những thay đổi trong phương pháp điều trị mà bác sĩ nhi khoa của bạn có thể đề xuất dựa trên các sự kiện và hoàn cảnh cá nhân.
Xem thêm:
- Quấn tã: Có an toàn cho bé không?
- Cách làm dịu trẻ khó tính: mẹo dành cho cha mẹ
- Những điều cơ bản khi tắm cho trẻ sơ sinh: Hướng dẫn dành cho cha mẹ
- Mẹ có biết: Trẻ sơ sinh học như thế nào?
