Nội dung chính
Dậy thì sớm có làm bé gái thấp hơn khi trưởng thành không?
Có thể có.
Nhiều bé gái dậy thì sớm thường cao hơn bạn bè trong vài năm đầu. Điều này khiến cha mẹ dễ nghĩ rằng con đang phát triển rất tốt.
Tuy nhiên, chiều cao tăng nhanh trong giai đoạn đầu không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ cao hơn khi trưởng thành.
Khi dậy thì diễn ra quá sớm, xương cũng trưởng thành nhanh hơn bình thường. Các sụn tăng trưởng ở đầu xương sẽ đóng lại sớm, làm rút ngắn thời gian tăng chiều cao. Nếu không được theo dõi và can thiệp khi cần thiết, trẻ có thể không đạt được chiều cao theo tiềm năng di truyền.
Vì sao dậy thì sớm lại ảnh hưởng đến chiều cao?
Chiều cao của trẻ chỉ tăng khi các sụn tăng trưởng ở đầu xương còn hoạt động.
Trong tuổi dậy thì, hormone estrogen không chỉ giúp cơ thể phát triển các đặc điểm sinh dục nữ mà còn thúc đẩy quá trình trưởng thành của xương. Ban đầu, estrogen làm trẻ tăng chiều cao nhanh hơn. Nhưng sau đó, chính hormone này lại khiến các sụn tăng trưởng đóng sớm.
Đó là lý do nhiều bé gái dậy thì sớm thường trải qua hai giai đoạn:
- Tăng chiều cao nhanh hơn các bạn cùng tuổi.
- Ngừng phát triển chiều cao sớm hơn.
Kết quả cuối cùng có thể là chiều cao khi trưởng thành thấp hơn so với khả năng vốn có.
Dậy thì sớm là khi nào?
Thông thường, bé gái bắt đầu dậy thì trong khoảng 8–13 tuổi.
Dậy thì sớm được định nghĩa là khi các dấu hiệu dậy thì xuất hiện trước 8 tuổi.
Những dấu hiệu đầu tiên cha mẹ có thể nhận thấy gồm:
- Ngực bắt đầu phát triển.
- Tăng chiều cao nhanh bất thường trong thời gian ngắn.
- Xuất hiện lông mu hoặc lông nách.
- Mùi cơ thể thay đổi.
- Da nhờn hoặc nổi mụn.
- Có kinh nguyệt sớm sau vài năm kể từ khi ngực phát triển.
Không phải mọi trường hợp xuất hiện một dấu hiệu đều là dậy thì sớm. Tuy nhiên, nếu những thay đổi này xảy ra trước 8 tuổi, trẻ nên được bác sĩ đánh giá.
Những trẻ nào có nguy cơ dậy thì sớm?
Trong nhiều trường hợp, dậy thì sớm không tìm được nguyên nhân cụ thể.
Tuy nhiên, một số yếu tố làm tăng nguy cơ bao gồm:
- Béo phì hoặc thừa cân.
- Có người thân trong gia đình dậy thì sớm.
- Một số bệnh lý hoặc rối loạn nội tiết.
- Một số bất thường ở não hoặc buồng trứng (ít gặp).
Trong đó, béo phì là yếu tố nguy cơ mà cha mẹ có thể thay đổi được. Duy trì cân nặng phù hợp không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn góp phần giảm nguy cơ dậy thì sớm.
Làm sao biết dậy thì sớm có ảnh hưởng đến chiều cao?
Không thể chỉ dựa vào chiều cao hiện tại.
Một bé gái có thể đang nằm trong nhóm cao nhất lớp nhưng vẫn có nguy cơ thấp khi trưởng thành nếu tuổi xương tiến triển quá nhanh.
Khi nghi ngờ dậy thì sớm, bác sĩ có thể đánh giá:
- Chiều cao và tốc độ tăng trưởng.
- Giai đoạn dậy thì.
- Tuổi xương bằng phim X-quang bàn tay.
- Một số xét nghiệm nội tiết khi cần thiết.
Tuổi xương giúp ước tính trẻ còn bao nhiêu thời gian để phát triển chiều cao, từ đó hỗ trợ quyết định có cần điều trị hay không.
Điều trị sớm có giúp bảo vệ chiều cao không?
Có, ở một số trường hợp.
Nếu trẻ được xác định là dậy thì sớm trung ương và có nguy cơ mất chiều cao khi trưởng thành, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng thuốc để làm chậm quá trình dậy thì.
Mục tiêu của điều trị không phải là giúp trẻ cao vượt trội mà là kéo dài thời gian phát triển của xương, giúp trẻ có cơ hội đạt gần hơn với chiều cao theo tiềm năng di truyền.
Hiệu quả điều trị phụ thuộc vào:
- Nguyên nhân dậy thì sớm.
- Độ tuổi bắt đầu điều trị.
- Mức độ trưởng thành của xương.
- Thời điểm phát hiện bệnh.
Càng phát hiện sớm, cơ hội bảo tồn chiều cao càng cao.
Cha mẹ nên làm gì?
Nếu bé gái có dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi, cha mẹ không nên chờ xem con có tự ổn định hay không.
Điều nên làm là:
- Đưa trẻ đi khám chuyên khoa để được đánh giá.
- Theo dõi chiều cao định kỳ trên biểu đồ tăng trưởng.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Khuyến khích trẻ vận động mỗi ngày.
- Xây dựng chế độ ăn cân đối, không lạm dụng thực phẩm bổ sung nếu chưa có chỉ định.
Việc theo dõi sớm giúp xác định trẻ có thực sự dậy thì sớm hay chỉ là một biến thể phát triển bình thường.
Điều cha mẹ cần nhớ
Dậy thì sớm không chỉ là việc trẻ có kinh nguyệt sớm hay phát triển cơ thể sớm hơn bạn bè.
Điều đáng quan tâm hơn là quá trình phát triển chiều cao có thể kết thúc sớm, khiến trẻ không đạt được chiều cao theo tiềm năng di truyền.
Nếu bé gái có dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi, đừng chỉ quan sát xem con cao nhanh hay không. Hãy đưa trẻ đi đánh giá sớm để xác định nguyên nhân và có cơ hội bảo vệ chiều cao khi trưởng thành.
Xem thêm:
- Gợi ý thực đơn giúp hỗ trợ phát triển chiều cao cho trẻ
- Con tôi có đang phát triển chiều cao bình thường không?
- Béo phì gây ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ như thế nào?
- Khi nào cần lo lắng về chiều cao của trẻ?
