Nội dung chính
Béo phì có làm trẻ cao hơn không?
Có, nhưng thường chỉ trong một giai đoạn.
Nhiều trẻ thừa cân hoặc béo phì thường cao hơn các bạn cùng tuổi khi còn nhỏ. Điều này khiến không ít cha mẹ nghĩ rằng trẻ càng mập thì càng dễ cao lớn.
Thực tế không hoàn toàn như vậy.
Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ béo phì thường phát triển sớm hơn, chứ không phải phát triển nhiều hơn. Các em có thể cao vượt trội ở những năm đầu đời nhưng lại bước vào tuổi dậy thì sớm hơn và ngừng phát triển chiều cao sớm hơn bình thường.
Vì vậy, béo phì không phải là lợi thế đối với chiều cao khi trưởng thành. Ngược lại, đây còn là một yếu tố làm tăng nguy cơ trẻ không đạt được chiều cao theo tiềm năng di truyền.
Vì sao trẻ béo phì thường cao hơn bạn bè khi còn nhỏ?
Khối mỡ trong cơ thể không chỉ là nơi dự trữ năng lượng mà còn tham gia vào hoạt động nội tiết.
Khi lượng mỡ tăng lên, nhiều hormone và yếu tố tăng trưởng trong cơ thể cũng thay đổi. Điều này khiến xương phát triển nhanh hơn trong giai đoạn trước dậy thì, nên trẻ thường có chiều cao vượt trội hơn các bạn cùng lớp.
Tuy nhiên, sự phát triển này giống như việc “đi nhanh hơn ở những kilomet đầu”, chứ không làm cho “đích đến” cao hơn.
Điều quyết định chiều cao cuối cùng không phải là trẻ cao bao nhiêu lúc 6 hay 8 tuổi, mà là trẻ còn bao nhiêu thời gian để tiếp tục phát triển trước khi các đầu xương đóng lại.
Vì sao béo phì có thể làm giảm chiều cao khi trưởng thành?
Chiều cao chỉ tiếp tục tăng khi các sụn tăng trưởng ở đầu xương còn hoạt động.
Đến tuổi dậy thì, dưới tác động của hormone sinh dục, các sụn tăng trưởng sẽ dần cốt hóa và đóng lại. Khi quá trình này hoàn tất, chiều cao gần như không tăng thêm.
Trẻ béo phì có nguy cơ dậy thì sớm cao hơn, đặc biệt là bé gái. Điều đó đồng nghĩa với việc quá trình đóng sụn tăng trưởng cũng diễn ra sớm hơn.
Kết quả là trẻ có thể:
- Cao hơn bạn bè trong những năm đầu.
- Dậy thì sớm hơn.
- Tăng chiều cao chậm lại sớm hơn.
- Ngừng cao trước các bạn cùng tuổi.
Đến tuổi trưởng thành, chiều cao cuối cùng có thể thấp hơn so với tiềm năng di truyền, mặc dù trước đó trẻ từng là người cao nhất lớp.
Béo phì còn ảnh hưởng đến những yếu tố giúp trẻ phát triển chiều cao
Béo phì hiếm khi chỉ là vấn đề cân nặng. Nó thường đi kèm với những thói quen không có lợi cho sự phát triển.
Nhiều trẻ béo phì có xu hướng:
- Ít vận động ngoài trời.
- Ngồi nhiều trước màn hình.
- Ngủ muộn hoặc ngủ không đủ.
- Ăn nhiều thực phẩm giàu năng lượng nhưng thiếu protein và vi chất dinh dưỡng.
Những yếu tố này không trực tiếp làm trẻ thấp đi ngay lập tức, nhưng nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe xương, chất lượng giấc ngủ, khả năng hấp thu dinh dưỡng và quá trình phát triển toàn diện.
Vì vậy, điều cần thay đổi không chỉ là cân nặng mà còn là lối sống của trẻ.
Cha mẹ nên làm gì nếu con đang béo phì?
Mục tiêu không phải là giúp trẻ giảm cân càng nhanh càng tốt.
Ở trẻ em, ưu tiên hàng đầu là giúp trẻ duy trì tốc độ tăng trưởng bình thường, đồng thời đưa cân nặng trở về mức phù hợp theo tuổi và chiều cao.
Cha mẹ nên tập trung vào những thay đổi có thể duy trì lâu dài:
- Xây dựng bữa ăn cân đối, đủ protein, rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu canxi.
- Hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, đồ uống có đường và thực phẩm siêu chế biến.
- Khuyến khích trẻ vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày.
- Giúp trẻ ngủ đủ và ngủ đúng giờ theo độ tuổi.
- Theo dõi chiều cao và cân nặng định kỳ trên biểu đồ tăng trưởng thay vì chỉ nhìn vào cân nặng.
Những thay đổi này không chỉ giúp kiểm soát béo phì mà còn tạo điều kiện tốt nhất để trẻ phát triển chiều cao.
Có nên chờ đến tuổi dậy thì rồi mới giảm cân?
Không nên.
Một số cha mẹ cho rằng khi bước vào tuổi dậy thì, trẻ sẽ “vươn người” và cân nặng sẽ tự cân đối hơn.
Thực tế, nếu trẻ đã béo phì từ nhỏ thì việc chờ đến tuổi dậy thì có thể khiến cơ hội phát triển chiều cao bị thu hẹp.
Một khi sụn tăng trưởng bắt đầu đóng, khả năng tăng chiều cao sẽ giảm dần. Đây là quá trình sinh học tự nhiên và gần như không thể đảo ngược.
Vì vậy, can thiệp càng sớm thì càng có nhiều thời gian để bảo vệ chiều cao của trẻ.
Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Trẻ tăng cân rất nhanh trong thời gian ngắn.
- BMI thuộc nhóm thừa cân hoặc béo phì.
- Bé gái có dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi hoặc bé trai trước 9 tuổi.
- Chiều cao từng tăng nhanh nhưng gần đây tăng chậm rõ rệt.
- Cha mẹ lo lắng trẻ phát triển không đúng với biểu đồ tăng trưởng.
Việc đánh giá sớm giúp xác định nguyên nhân và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp trước khi quá trình phát triển chiều cao bị ảnh hưởng.
Điều cha mẹ cần nhớ
Béo phì không giúp trẻ cao hơn khi trưởng thành.
Trẻ có thể cao hơn bạn bè trong vài năm đầu, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ dậy thì sớm và kết thúc quá trình phát triển chiều cao sớm hơn.
Nếu con đang thừa cân hoặc béo phì, đừng chờ đến tuổi dậy thì mới thay đổi. Việc xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, duy trì vận động hằng ngày, ngủ đủ giấc và theo dõi biểu đồ tăng trưởng ngay từ bây giờ sẽ giúp trẻ có nhiều cơ hội đạt được chiều cao theo đúng tiềm năng di truyền.
Xem thêm:
- Dậy thì sớm ở bé gái gây ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ như thế nào?
- Gợi ý thực đơn giúp hỗ trợ phát triển chiều cao cho trẻ
- Khi nào cần lo lắng về chiều cao của trẻ?
- Vận động và chiều cao của trẻ: Trẻ nên vận động như thế nào để phát triển tốt?
