Nội dung chính
Nhiều cha mẹ lo lắng khi nghe nói con thiếu vitamin D sẽ bị còi xương. Cũng vì vậy, không ít gia đình tự ý bổ sung vitamin D cho trẻ trong thời gian dài mà không biết liệu con có thực sự cần hay không.
Thực tế, vitamin D đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của hệ xương. Tuy nhiên, thiếu vitamin D không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn bị còi xương, và cũng không phải mọi trẻ đều cần bổ sung liều cao.
Hiểu đúng về vitamin D sẽ giúp cha mẹ biết khi nào cần phòng ngừa, khi nào cần theo dõi và khi nào nên đưa trẻ đi khám.
Vitamin D có vai trò gì đối với sự phát triển của trẻ?
Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi và phospho từ thức ăn. Đây là hai khoáng chất cần thiết để xương được khoáng hóa, trở nên cứng cáp và phát triển bình thường.
Nếu thiếu vitamin D trong thời gian dài, cơ thể sẽ hấp thu canxi kém hơn. Khi đó, xương không được khoáng hóa đầy đủ, trở nên mềm hơn và dễ biến dạng trong quá trình trẻ lớn lên.
Ngoài vai trò đối với hệ xương, vitamin D còn tham gia vào nhiều hoạt động khác của cơ thể như chức năng miễn dịch và hoạt động của cơ bắp. Tuy nhiên, đối với trẻ nhỏ, vai trò quan trọng nhất vẫn là hỗ trợ sự phát triển của hệ xương.
Thiếu vitamin D có phải lúc nào cũng gây còi xương?
Không.
Thiếu vitamin D là nguyên nhân phổ biến nhất của còi xương do dinh dưỡng, nhưng không phải trẻ nào thiếu vitamin D cũng sẽ bị còi xương.
Còi xương thường chỉ xuất hiện khi tình trạng thiếu vitamin D kéo dài hoặc kết hợp với việc thiếu canxi, khiến xương không được khoáng hóa bình thường trong giai đoạn phát triển.
Điều này cũng có nghĩa là phát hiện sớm và bổ sung đúng cách có thể giúp phòng ngừa còi xương ở phần lớn trẻ em.
Những trẻ nào dễ thiếu vitamin D?
Một số trẻ có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn những trẻ khác, bao gồm:
- Trẻ bú mẹ hoàn toàn nhưng chưa được bổ sung vitamin D theo khuyến cáo.
- Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân khi sinh.
- Trẻ ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời.
- Trẻ mắc bệnh lý đường ruột hoặc các bệnh làm giảm hấp thu chất béo.
- Trẻ có chế độ ăn thiếu thực phẩm giàu vitamin D trong thời gian dài.
Nếu trẻ thuộc nhóm nguy cơ, cha mẹ nên trao đổi với nhân viên y tế để được hướng dẫn cách bổ sung phù hợp thay vì tự ý sử dụng liều cao.
Dấu hiệu thiếu vitamin D và còi xương ở trẻ
Ở giai đoạn sớm, thiếu vitamin D thường không có biểu hiện đặc hiệu. Một số trẻ có thể ngủ không yên, chậm mọc răng hoặc chậm phát triển vận động, nhưng những dấu hiệu này cũng có thể gặp trong nhiều tình trạng khác.
Khi tình trạng thiếu kéo dài và đã ảnh hưởng đến hệ xương, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu của còi xương như:
- Chân vòng kiềng hoặc biến dạng chân khi bắt đầu biết đi.
- Cổ tay, cổ chân to hơn bình thường.
- Lồng ngực biến dạng (xương ức gà nhô cao).
- Chậm tăng trưởng chiều cao.
- Chậm biết ngồi, bò hoặc đi.
- Trong trường hợp nặng, trẻ có thể hạ canxi máu và co giật.
Những dấu hiệu này cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân, không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên một biểu hiện đơn lẻ.
Trẻ đổ mồ hôi đầu có phải thiếu vitamin D?
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.
Đổ mồ hôi đầu khi ngủ không phải là dấu hiệu đặc hiệu của thiếu vitamin D. Nhiều trẻ khỏe mạnh vẫn có thể ra nhiều mồ hôi khi ngủ do hệ thần kinh điều hòa thân nhiệt còn chưa hoàn thiện hoặc do môi trường quá nóng.
Vì vậy, chỉ dựa vào việc trẻ đổ mồ hôi đầu không thể kết luận trẻ thiếu vitamin D hay bị còi xương.
Làm thế nào để phòng ngừa thiếu vitamin D và còi xương?
Phần lớn trường hợp còi xương do dinh dưỡng đều có thể phòng ngừa nếu trẻ được chăm sóc đúng từ sớm.
Cha mẹ nên:
- Cho trẻ bú mẹ hoặc ăn uống phù hợp với từng độ tuổi.
- Bổ sung vitamin D theo khuyến cáo đối với những trẻ cần bổ sung.
- Cho trẻ vận động và tiếp xúc ánh sáng ngoài trời hợp lý.
- Đảm bảo trẻ được cung cấp đủ canxi thông qua chế độ ăn.
- Theo dõi chiều cao, cân nặng và tốc độ tăng trưởng định kỳ.
Không nên tự ý sử dụng vitamin D liều cao trong thời gian dài nếu chưa có chỉ định, vì bổ sung quá mức cũng có thể gây hại.
Khi nào nên đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Nghi ngờ trẻ có dấu hiệu còi xương hoặc biến dạng xương.
- Trẻ chậm tăng trưởng chiều cao hoặc chậm phát triển vận động.
- Trẻ thuộc nhóm nguy cơ thiếu vitamin D nhưng chưa được tư vấn bổ sung.
- Trẻ có biểu hiện hạ canxi máu hoặc co giật.
Bác sĩ có thể đánh giá tình trạng phát triển của trẻ, chỉ định xét nghiệm khi cần và hướng dẫn bổ sung vitamin D với liều lượng phù hợp.
Điều cha mẹ có thể làm ngay
Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của hệ xương, nhưng đây chỉ là một phần của quá trình tăng trưởng. Để giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, cha mẹ nên xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, bổ sung vitamin D đúng khuyến cáo, tạo điều kiện cho trẻ vận động và theo dõi chiều cao định kỳ. Nếu nghi ngờ trẻ thiếu vitamin D hoặc có dấu hiệu còi xương, hãy đưa trẻ đi khám để được đánh giá thay vì tự ý bổ sung liều cao.
Hãy kiểm tra chiều cao và cân nặng cho bé theo định kỳ, bạn cũng có thể kiểm tra và dự đoán xem liệu chiều cao của bé có đạt được tiêu chuẩn WHO không tại đây.
Xem thêm:
- Chế độ ăn ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ: 6 sai lầm cha mẹ nên tránh
- Ăn gì để hỗ trợ phát triển chiều cao? Hướng dẫn xây dựng bữa ăn cho trẻ
- Cách đo chiều cao cho trẻ tại nhà đúng chuẩn theo từng độ tuổi
- Dự đoán chiều cao của trẻ khi trưởng thành: Có chính xác không và nên tin phương pháp nào?
