Nội dung chính
Có thể khó để biết liệu trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ của bạn có triệu chứng bất dung nạp lactose (hay còn gọi là không dung nạp lactose) hay bị dị ứng sữa hay không.
Những câu hỏi thường gặp sau đây từ phụ huynh sẽ giúp bạn tìm hiểu thêm về các triệu chứng phổ biến của chứng không dung nạp lactose, chẩn đoán và phương pháp điều trị.
Bất dung nạp lactose có giống với dị ứng sữa không?
Không. Nhiều phụ huynh nhầm lẫn giữa các thuật ngữ bất dung nạp lactose và dị ứng sữa . Mặc dù chúng có thể có các triệu chứng tương tự, nhưng chúng là những tình trạng hoàn toàn khác nhau. Bất dung nạp lactose là một vấn đề về tiêu hóa, trong khi dị ứng sữa liên quan đến hệ thống miễn dịch. Vì vậy, mặc dù bất dung nạp lactose có thể gây ra rất nhiều khó chịu, nhưng nó sẽ không gây ra phản ứng đe dọa tính mạng như phản vệ .
Dị ứng sữa có xu hướng xuất hiện trong năm đầu đời, trong khi hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh vẫn còn khá non nớt. Bất dung nạp lactose có thể bắt đầu từ thời thơ ấu đến tuổi vị thành niên và có thể trở nên rõ ràng hơn khi trưởng thành.
Lactose là gì?
Lactose là một loại đường có trong thực phẩm mà nhiều trẻ em thích – sữa và các sản phẩm từ sữa, chẳng hạn như sữa chua đông lạnh và pho mát. Danh sách các thực phẩm khác có chứa lactose rất dài và bao gồm một số loại bánh mì, ngũ cốc và thực phẩm đông lạnh hoặc đóng hộp.
Lactose bị phân hủy bởi enzyme lactase nằm trong ruột non – cơ quan diễn ra hầu hết quá trình tiêu hóa thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng. Khi chúng ta ăn lactose, lactase phân hủy lactose thành hai loại đường đơn: glucose và galactose.
Sau đó, cơ thể hấp thụ các loại đường đơn này vào ruột của chúng ta. Khi enzyme lactase giảm hoặc mất, chúng ta không thể phân hủy hoặc hấp thụ lactose. Lactose không được hấp thụ có thể dẫn đến các triệu chứng, được gọi là chứng bất dung nạp lactose.
Ngoài sữa, còn có những thực phẩm nào chứa lactose?
Lactose có trong nhiều sản phẩm thực phẩm và một số loại thuốc. Các nhà sản xuất cũng thường thêm sữa và các sản phẩm từ sữa vào thực phẩm đóng hộp, đóng lon, đông lạnh, đóng gói và chế biến sẵn. Những người có triệu chứng tiêu hóa sau khi tiêu thụ một lượng nhỏ lactose nên biết rằng nhiều sản phẩm thực phẩm có thể chứa ngay cả một lượng nhỏ lactose.
Bạn có thể kiểm tra thành phần trên nhãn thực phẩm và thông tin dinh dưỡng để tìm nguồn lactose có thể có trong các sản phẩm thực phẩm. Nếu nhãn thực phẩm có bất kỳ từ nào sau đây, sản phẩm có chứa lactose:
- Sữa
- Đường Lactoza
- Váng sữa
- Sữa đông
- Sản phẩm phụ từ sữa
- Chất rắn sữa khô
- Sữa bột khô không béo
Một số triệu chứng chính của chứng bất dung nạp lactose là gì?
Các triệu chứng của chứng bất dung nạp lactose phụ thuộc vào lượng lactose tiêu thụ. Trẻ tiêu thụ càng nhiều lactose thì càng có nhiều triệu chứng. Các triệu chứng của chứng bất dung nạp lactose có thể xảy ra trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi uống sữa hoặc ăn các sản phẩm từ sữa và có thể từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào lượng tiêu thụ và lượng dung nạp. Sau đây là các triệu chứng bạn nên chú ý:
- Buồn nôn
- Chướng bụng và đầy hơi
- Phân lỏng, chua và thối nhiều
- Tiêu chảy phân nước có khí gas
- Có thể có máu trong phân
Nếu tôi nghĩ con tôi có thể không dung nạp lactose. Tôi có thể biết bằng cách nào?
Một cách để kiểm tra xem con bạn có gặp vấn đề về tiêu hóa lactose hay không là loại bỏ tất cả các sản phẩm từ sữa khỏi chế độ ăn của con bạn trong hai tuần và sau đó xem các triệu chứng của con bạn có cải thiện không.
Sau hai tuần, hãy từ từ đưa các sản phẩm trở lại với lượng nhỏ mỗi ngày để xem các triệu chứng có quay trở lại không. Bác sĩ nhi khoa của bạn cũng có thể kiểm tra tình trạng bất dung nạp lactose của con bạn bằng xét nghiệm hơi thở hydro .
Tôi nghe nói chứng bất dung nạp lactose đôi khi có thể là tác dụng phụ tạm thời khi trẻ bị ốm. Điều đó có đúng không?
Có. Tình trạng bất dung nạp lactose có thể xảy ra tạm thời ở trẻ em sau khi bị nhiễm vi-rút (đó là lý do tại sao bạn có thể được khuyên tránh uống sữa có chứa lactose trong thời gian bị đau bụng ) hoặc có thể xảy ra ở những tình trạng dẫn đến viêm ruột, chẳng hạn như bệnh celiac .
Trẻ sơ sinh có thể không dung nạp được lactose không?
Không dung nạp lactose thực ra không phổ biến ở trẻ sơ sinh và thường chỉ bắt đầu xuất hiện sau 3 tuổi ở những trẻ sinh đủ tháng. Tất cả trẻ sơ sinh đều được sinh ra với lactase trong ruột. Khi trẻ lớn lên, enzyme lactase sẽ giảm dần.
- Trẻ sinh non có nhiều khả năng mắc phải một loại chứng bất dung nạp lactose gọi là thiếu hụt lactase phát triển . Tình trạng này thường chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn sau khi sinh. Tuy nhiên, phần lớn trẻ sinh non sẽ có thể tiêu thụ sữa công thức có chứa lactose và sữa mẹ.
- Thiếu hụt lactase bẩm sinh là một rối loạn rất hiếm gặp trong đó trẻ sơ sinh không thể phân hủy lactose trong sữa mẹ hoặc sữa công thức. Gen di truyền từ cha mẹ gây ra rối loạn này. Loại không dung nạp này dẫn đến tiêu chảy nghiêm trọng và nếu không được cho ăn sữa công thức không chứa lactose, những trẻ sơ sinh đó có thể bị mất nước nghiêm trọng và sụt cân.
Nếu người mẹ không dung nạp được lactose, liệu cô ấy có thể cho con bú không?
Hoàn toàn an toàn khi cho con bú nếu bạn không dung nạp lactose. Việc cho con bú không làm tăng nguy cơ bất dung nạp lactose ở trẻ và mang lại những lợi ích quan trọng cho sức khỏe của trẻ.
Làm sao con tôi có thể hấp thụ đủ canxi trong chế độ ăn nếu lượng sữa hoặc lactose giảm?
Nếu con bạn không dung nạp lactose, bé vẫn có thể ăn các sản phẩm từ sữa không có lactose bao gồm sữa không có lactose, pho mát và sữa chua – tất cả đều là nguồn canxi tốt.
Ngoài ra, con bạn có thể nhận canxi từ các loại rau lá xanh đậm như rau bina, bông cải xanh và cải xoăn, các loại hạt (hạnh nhân), đậu (đậu trắng), cá (cá mòi, cá hồi) và nước cam bổ sung canxi. Nếu bạn cảm thấy con mình không nhận đủ canxi, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa về việc bắt đầu dùng viên bổ sung canxi.
Sữa đậu nành hoặc sữa hạnh nhân có phải là lựa chọn thay thế phù hợp cho trẻ em bất dung nạp lactose không?
Có nhiều loại sữa thay thế mà trẻ bất dung nạp lactose có thể uống, bao gồm sữa đậu nành, sữa hạnh nhân, sữa gạo, sữa cây gai dầu và sữa yến mạch.
Sữa đậu nành là một loại sữa thay thế phổ biến vì đây là nguồn canxi và protein tốt. Sữa hạnh nhân cũng đã trở thành một loại sữa thay thế phổ biến và an toàn cho trẻ bất dung nạp lactose hoặc dị ứng với protein sữa bò. Mặc dù hạnh nhân là nguồn canxi tốt nhưng lại ít protein hơn và chứa ít calo hơn sữa bò.
Trước khi bắt đầu dùng bất kỳ loại sữa thay thế nào, điều quan trọng là phải trao đổi với bác sĩ nhi khoa về loại nào có thể tốt nhất cho con bạn.
Bệnh không dung nạp lactose được chẩn đoán như thế nào?
Bác sĩ nhi khoa của bạn sẽ xem xét tiền sử bệnh lý, gia đình và chế độ ăn uống để giúp chẩn đoán chứng không dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ. Trong quá trình thảo luận này, bác sĩ sẽ xem xét các triệu chứng của con bạn với bạn.
- Trong một số trường hợp, xét nghiệm hơi thở hydro được thực hiện để kiểm tra chứng bất dung nạp lactose. Đối với xét nghiệm này, con bạn sẽ thở vào một bình chứa để đo mức hydro trong hơi thở trước và sau khi uống một loại đồ uống có chứa một lượng lactose đã biết. Thông thường, chỉ có một lượng nhỏ hydro có thể phát hiện được trong hơi thở khi một người ăn hoặc uống và tiêu hóa lactose. Sự gia tăng mức hydro được coi là xét nghiệm dương tính với chứng bất dung nạp lactose.
- Bác sĩ nhi khoa kiểm tra độ axit trong phân của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, những trẻ có thể không thực hiện đúng xét nghiệm hơi thở hydro. Phân có tính axit (pH thấp) có thể chỉ ra tình trạng kém hấp thu lactose. Một xét nghiệm phân khác (chất khử) tìm kiếm sự hiện diện của glucose trong phân , biểu thị lactose chưa tiêu hóa.
- Nếu các triệu chứng của con bạn vẫn tiếp diễn, bé có thể được chuyển đến bác sĩ nhi khoa chuyên khoa tiêu hóa (GI) để đánh giá thêm. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng của con bạn, bác sĩ GI có thể thực hiện nội soi để đo nồng độ lactase trực tiếp từ ruột. Việc này được thực hiện bằng cách sinh thiết.
Trẻ em cần được khuyến nghị ăn bao nhiêu canxi và vitamin D mỗi ngày?
Lượng cụ thể dựa trên độ tuổi của con bạn. Sau đây là bảng phân tích Lượng khuyến nghị trong chế độ ăn uống (RDA) đối với canxi và vitamin D.
Chứng bất dung nạp lactose được điều trị như thế nào?
Cách điều trị chứng bất dung nạp lactose phụ thuộc vào mức độ triệu chứng của con bạn. Một số trẻ không dung nạp lactose có thể ăn một lượng nhỏ các sản phẩm từ sữa mà không có triệu chứng.
- Để giúp làm giảm các triệu chứng nếu/khi con bạn tiêu thụ thực phẩm có chứa lactose, bác sĩ nhi khoa có thể đề nghị dùng thêm thuốc bổ sung enzyme lactase không kê đơn .
- Nếu các triệu chứng của con bạn nghiêm trọng và cần loại bỏ hoàn toàn lactose khỏi chế độ ăn của bé, bác sĩ nhi khoa có thể giới thiệu con bạn đến một chuyên gia dinh dưỡng đã đăng ký. Vì sữa là nguồn canxi và vitamin D dồi dào – mà tất cả trẻ em đều cần – một chuyên gia dinh dưỡng đã đăng ký có thể gợi ý các loại thực phẩm khác để cung cấp những chất dinh dưỡng đó và có thể gợi ý các loại thực phẩm bổ sung vitamin.
Không dung nạp lactose có phải là tình trạng kéo dài suốt đời không?
Trong một số trường hợp, tình trạng không dung nạp lactose chỉ là tạm thời – nếu tình trạng bất dung nạp lactose phát triển sau một căn bệnh do vi-rút hoặc nếu nó liên quan đến các tình trạng khác, như bệnh celiac.
Ví dụ, sau khi bệnh celiac được điều trị, nồng độ lactase có thể trở lại mức bình thường và lactose có thể được dung nạp trong chế độ ăn. Tuy nhiên, nhiều khả năng là tình trạng bất dung nạp lactose là lâu dài và đòi hỏi nhiều trẻ lớn và người lớn phải thay đổi chế độ ăn uống để tránh các triệu chứng.
Hãy kiểm tra chiều cao và cân nặng cho bé theo định kỳ để kiểm tra xem liệu chiều cao và cân nặng của bé có đạt được tiêu chuẩn của WHO hay không?
Nguồn: Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (Bản quyền © 2016)
Xem thêm:
